]> gitweb.morketsmerke.org Git - mmdev.git/commitdiff
Rozpoczęcie tworzenia materiału z kursów CCNA. Zakończono pisanie rodziału 16. Do...
authorxf0r3m <jakubstasinski@protonmail.com>
Sat, 3 Feb 2024 17:54:58 +0000 (18:54 +0100)
committerxf0r3m <jakubstasinski@protonmail.com>
Sat, 3 Feb 2024 17:54:58 +0000 (18:54 +0100)
articles/terminallog/Cisco_-_CCNA.html [new file with mode: 0755]

diff --git a/articles/terminallog/Cisco_-_CCNA.html b/articles/terminallog/Cisco_-_CCNA.html
new file mode 100755 (executable)
index 0000000..357bc7e
--- /dev/null
@@ -0,0 +1,487 @@
+<!DOCTYPE html>
+<html>
+  <head>
+               <meta charset="utf-8" />
+               <link rel="icon" type="image/png" href="https://i.ibb.co/khy45hh/mm.png">
+               <link rel="stylesheet" type="text/css" href="/style.css">
+               <style>
+                       .code-block {
+                               text-align: left;
+                       }
+                       ul {
+                               text-align: left;
+                       }
+      p {
+        text-align: justify;
+      }
+      .exam_tip {
+        border: solid 1px black;
+      }
+      body {
+        width: 99%;
+        height: 100vh;
+      }
+      .main {
+        width: 100%;
+      }
+               </style>
+       </head>
+       <body>
+               <div class="main">
+    <div id="tableOfContent">
+      <h1>Cisco Systems - Cisco Certified Network Associate</h1>
+      <ul class="toc">
+        <li><a href="#0.introduction">0. Wstęp</a></li>
+        <li><a href="#1.module1">1. Moduł 1: Wprowadzenie do sieci komputerowych</a>
+          <ul class="toc">
+          <li><a href="#1.16.networksecurityfundamentals">1.16. Wprowadzenie do bezpieczeństwa sięci</a></li>
+          <li><a href="#1.17.buildingasmallnetwork">1.17. Budowanie małej sieci</a></li>
+          <!--
+            <li><a href="#1.1.exam">1.1. Egzamin</a></li>
+            <li><a href="#1.2.examobjectives">1.2. Zagadnienia</a></li>
+            <li><a href="#1.3.exampreparation">1.3. Przygotowania</a>
+              <ul class="toc">
+                <li><a href="#1.3.1.vboxinstallationonrhel">1.3.1. Instalacja Oracle VirtualBox na RHEL 9.0</a></li>
+                <li><a href="#1.3.2.gettingrheliso">1.3.2. Pozyskanie obrazu ISO z Red Hat Enterprise Linux 9</a></li>
+                <li><a href="#1.3.3.createvmwithrhel">1.3.3. Tworzenie maszyn wirtualnych z RHEL</a></li>
+                <li><a href="#1.3.4.rhelinstallation">1.3.4. Instalacja Red Hat Enterprise Linux 9.0</a></li>
+              </ul>
+            </li>
+            <li><a href="#exec1.1">Ćwiczenie 1: Instalacja Red Hat Enterprise Linux 9</a></li>
+            <li><a href="#exec1.2">Ćwiczenie 2: Logowanie zdalne do RHEL</a></li>
+            <li><a href="#ch1summary">Podsumowanie</a></li>
+          -->
+          </ul>
+        </li>
+      </ul>
+      <p>
+        Źródła:
+      </p>
+      <ol>
+        <li>Kurs CCNAv7: Introduction to Networks - netacad.com. Dostęp do
+          kursu zapewniony podczas kursów Cisco CCNA na jeden z uczelnii
+          wyższych w Polsce. <em>Autor nieznany/wielu autorów na przestrzeni
+          lat.</em>
+        </li>
+      </ol>
+    <p class="footer">
+        ~xf0r3m<br />
+                               2022; COPYLEFT; ALL RIGHTS REVERSED;
+               </p>
+      </div>
+      <div id="content">
+      <div id="contentHeader">
+<pre id="divisionBaner">
+            _               _
+        _  | |  _       _  | |  _
+    _  | | | | | |  _  | | | | | |  _
+   |_| |_| | | |_| |_| |_| | | |_| |_|
+           |_|             |_| 
+    ____   ___   ____     ____    ___  
+   / ___| |_ _| / ___|   / ___|  / _ \ 
+  | |      | |  \___ \  | |     | | | |
+  | |___   | |   ___) | | |___  | |_| |
+   \____| |___| |____/   \____|  \___/ 
+                                     
+</pre>
+        <p id="contentHeaderLink" class="header_link">
+           &#9760;&nbsp;<a href="https://morketsmerke.github.io">morketsmerke</a>&nbsp;&#9760;
+        </p>
+      </div>
+      <h1 id="0.introduction">0. Wstęp</h1>
+      <p>
+        &nbsp;
+      </p>
+      <p>
+        Przedstawione tutaj informacje mogą nie tyle mijać się z celem, co być
+        nie kompletne na dzień dzisiejszy. Celem tego kursu najwidoczniej nie
+        jest nauka z zakresu sieci komputerowych (poniekąd), tylko uzyskanie
+        certyfikatów, chcąc certyfikować ludzi na całym świecie trzeba utworzyć
+        pewien standard i zdający muszą zdawać zgodnie z tym standardem
+        (kluczem). Niektóre z informacji zawartych tutaj też mogą
+        wydawać się nieco dziwne, dlatego też przy takich informacjach będę
+        zapisywać oznacznie oryginalności zapisu (<strong>sic/sic!</strong>).
+      </p>
+      <h1 id="1.16.networksecurityfundamentals">1.16. Wprowadzenie do bezpieczeństwa sięci</h1>
+      <p>
+        Jak możemy sobie zdawać sprawę lub też nie zadaniem sieci w ujęciu
+        teleinformatycznym jest umożliwienie komunikacji między jednym a drugim
+        węzłem tej sieci. A jak wszystko na świecie, każdy kij ma dwa końce,
+        przez co posiadanie możliwości komunikacji, może mieć negatyny wpływ
+        na nasze urządzenia, poufne dane a co za tym idzie na nas samych.
+        Oczywiście możemy kontragrumentować tę tezę przedstawiając przypadek
+        połączeń między zaufanymi węzłami, jednak i one mogą w wyniku
+        zaniedbań, ludzkiej omylności lub też celowego działania mogą zostać
+        wykorzystane przeciwko nam, nasze zaufanie tylko ułatwi to zadanie.
+        W tym rozdziale spróbujemy zapoznać się z rodzajami zagrożeń z jakimi
+        możemy się spotkać.
+      </p>
+      <h2 id="1.16.1.threatsandvulns">1.16.1. Zagrożenia i podatności.</h2>
+      <p>
+        Zagrozenia mogą wynikać z wielu aspektów. Atakujący mogą wykorzystywać
+        podatności w oprogramowaniu czy sprzęcie, jednak nie
+        wszystkie ich działania są tak wyrafinowane. Często udaję się odgadnąć
+        czyjeś dane logwania. Osoby wykorzystujące luki w oprogramowaniu lub
+        w jaki kolwiek sposób będące w stanie zmodyfikować oprogramowanie aby
+        uzyskać dostęp do systemu są nazwywane w nomenklaturze Cisco 
+        <strong>podmiotem zagrożenia</strong>.
+      </p>
+      <p>
+        Można natomiast określić cztery rodzaje zagrożeń na jakie mogą być
+        narażeni użytkownicy sieci w momencie, gdy podmiot zagrożenia uzyska
+        do niej dostęp:
+      </p>
+      <ul>
+        <li>Kradzież informacji</li>
+        <li>Utrada danych, bądź ich zmiana</li>
+        <li>Kradzież tożsamości</li>
+        <li>Przerwanie dostępu do usług</li>
+      </ul>
+      <p>
+        <strong>Podatnością</strong> możemy nazwać słaby punkt czy to w
+        urządzeniu czy też w oprogramowaniu. Podaności na uzyskanie
+        nieautoryzowanego dostępu może posiadać każde urządzeń, które
+        podłączamy do sieci. Podaności można uprządkować bazując na genezie jej
+        powstania (pominiemy podatności związane, z błędami lub 
+        niedociągnięciami programistycznymi, chociaż pierwsze dwa rodzaje w
+        niższych wartstwach też je obejmują):
+      </p>
+      <ul>
+        <li><strong>podatność technologiczna</strong> - wynika ze słabości
+          samych protokół sieciowych, systemów operacyjnych czy oprogramowania
+          (firmware-u) urządzeń sieciowych.</li>
+        <li><strong>podatność konfiguracyjna</strong> - wynika z zaniedbań
+          podczas wdrażania urządzeń sieciowych lub usług. Opiera się na
+          przykład na domyślnych konfiguracjach, nie zmienionych domyślnych
+          hasłach dostępu (w przypadku urządzeń sieciowych), ale także na złym
+          zarządaniu użytkownikami.</li>
+        <li><strong>podaności polityki bezpieczeństwa</strong> - wynikające
+          z braku lub niejednoznacności zasad bezpieczeństwa przyjętych 
+          w organizacji. Mogą również wynikać z lokalnego prawa, czy też braku
+          jasno określonych działań podczas awarii.<li>
+      </ul>
+      <p>
+        Inna bardzo często pomijaną kwestią związaną z bezpieczeństwem sieci,
+        jest <strong>bezpieczeństwo fizyczne</strong> zarówno serwerownii 
+        jak i pomieszczeń
+        biurowych, w których może być przeprowadzany krytyczny dla organizacji
+        proces technologiczny lub przetważane są istotne dane. Nie mniej
+        jednak tutaj raczej skupimy się na tzw. czynnikach środowiskowych
+      </p>
+      <p>
+        Możemy określić cztery klasy zagrożeń fizycznych, które np. mogą
+        prowadzić do zagrożenia przerwania dostępności usług.
+      </p>
+      <ul>
+        <li><strong>zagrożenia sprzętowe</strong> - uszkodzenia serwerów i
+          sprzętu sieciowego.</li>
+        <li><strong>zagrożenia środowiskowe</strong> - praca urządzeń poza
+          zakresem ich temperatur oraz w pomieszczeniach o niewłaściwej
+          wilgotności powietrza.</li>
+        <li><strong>zagrożenia elektryczne</strong> - zniki zasilania lub
+          niewłaściwe parametry fizczne energii elektrycznej, którą są zasilane
+          urządzenia.</li>
+        <li><strong>zagrożenia konserwacyjne</strong> - brak cześci zamiennych,
+          nieumiejętnie przezprowadzone prace serwisowe, złej jakości
+          okablowanie oraz niejednoznacze opisy w szafach krosowych oraz
+          w punktach dystrybucyjnych.</li>
+      </ul>
+      <h2 id="1.16.2.networkattacks">1.16.2. Ataki sieciowe</h2>
+      <p>
+        Najczęściej zadaniem <strong>ataku sieciowego</strong> jest uzyskanie
+        nieautoryzowanego dostepu do określonego i chronionego zasobu. Można
+        wróżnić kilka podstawowych rodzajów ataków sieciowych, które mogą
+        wpasowywać się w zagrożenia opisane na początku tego rozdziału.
+      </p>
+      <ul>
+        <li><strong>złośliwe oprogramowanie</strong> - oprogramowanie lub
+          fragment kodu, którego celem jest wykonanie dowolnej niepożądanej
+          przez nas czynności na komputerze. Wśród nich możemy wyróżnić:
+          <ul>
+            <li><strong>wirusy</strong> - złośliwy samodzielny program lub
+              fragment innego programu. Na skutek nie uwagi użytkownika może
+              infekować wiele komputerów, do infekcji wirusem potrzebne jest
+              działanie użytkownika, np. uruchomienie zainfekowanego programu.
+            </li>
+            <li><strong>robaki</strong> - rodzaj wirusa, który nie wymaga
+              działania użytkownika do infekcji. Robaki często wykorzystują
+              znane podatności w systemach operacyjnych, usługach lub innych
+              programach i replikują się na skompromitowanych hostach.</li>
+            <li><strong>konie trojańskie</strong> - złośliwe oprogramowanie
+              podszywające się pod przydatne programy.</li>
+          </ul>
+        </li>
+        <li><strong>rozpoznanie</strong> - samo w sobie rozpoznanie nie jest
+          atakiem, a jego fazą przygotowawczą, chociaż i w tej fazie można
+          użyć narzędzi, który przy wysokim poziomie bezpieczeństwa w
+          organizacji mogą wywołąć alarm. Do rozpoznania można również
+          wykorzystać dane publicznie dostępne w Internecie. Takie jak np.
+          adresację IP sieci publicznej wykorzystywanej w organizacji.</li>
+        <li><strong>ataki dostępowe</strong> - ataki dostępowe polegają już
+          głównie na eksploatacji podatności, ale jak również takie czynności
+          jak odgadywanie czy łamanie haseł oraz próba przechwycenia danych
+          logowania. Możemy wyróżnić cztery typy takich ataków:
+          <ul>
+            <li><strong>ataki na hasła</strong> - mogą obejmować odgadywanie,
+              łamanie ale jak i również przechwytywanie ciągów znaków w jakich
+              zaszyfrowane są hasła (tzw. hash hasła), które poźniej mogą
+              zostać złamane.</li>
+            <li><strong>Wykorzystanie zaufania</strong> - podmiot zagrożenia
+              może wykorzystywać nieautoryzowane uprawnienia w celu zwiększenia
+              dostępu do systemu, możliwe przejmując kontrolę nad celem.(sic)
+            </li>
+            <li><strong>Przekierowanie portów</strong> - podmiot zagrożenia
+              wykorzystuje przejęty host A, łącząc się z nim przez SSH
+              (port TCP/22), następnie ze względu na to, że host a jest
+              uprawniony do połączenia z hostem B przez Telnet (port TCP/23)
+              napastnik to wykorzystuje (sic).</li>
+            <li><strong>atak Man-in-the-middle</strong> - napastnik znajduje
+              gdzieś miedzy na drodze między jednym wezłem a drugim. Zbiera on
+              dane wymieniane między tymi hostami, może również je zmieniać
+              lub wpływać na ruch między nimi.</li>
+          </ul>
+        </li>
+        <li><strong>ataki odmowy usługi</strong> - atak ten polega nawiązaniu
+          tak dużej ilości połączeń z daną aplikacją na serwerze, że ten nie
+          będzie w stanie obsłużyć kolejnych, przez co usługa staje się
+          niedostępna dla innych osób. Ataki DoS są wyjątkowo łatwe w
+          implementacji więc mogą być stosowane przez mniej doświadczone
+          osoby. Odmianą ataków odmowy usługi (DoS) są <strong>ataki DDoS</strong>,
+          które różnią się rozproszeniem podmiotu zagrożenia na wiele hostów.
+          Do ataków DDoS wykorzystuję się sieci przyjętych lub zainfekowanych
+          złośliwym oprogramowaniem hostów tzw. <strong>botnet</strong>. Do
+          kontroli takiej sieci wykorzystuje się inne przejęte hosty
+          tzw. <strong>Command&Control</strong> przez co napastnik może
+          pozostać nieuchwytny.</li>
+      </ul>
+      <h3 id="1.16.2.lab">Laboratorium</h3>
+      <p>
+        <a href="">Badanie zagrożeń bezpieczeństwa sieci</a>
+      </p> 
+      <h2 id="1.16.3.networksecuring">1.16.3. Zabezpieczanie sieci</h2>
+      <p>
+        Aby zabezpieczyć się przez opisanymi w tym rozdziale atakami należy
+        wdrożyć odpowiednie rozwiązania. Przed zakupem nie wiadomo jak
+        drogiego komercyjnego systemu warto na początku zadbać o
+        zabezpieczenie takich urządzeń jak serwery, routery, switche oraz
+        urządzenia użytkowników końcowych. Po zabezpieczeniu tych urządzeń
+        można wówczas pomyśleć o wdrożeniu systemów IPS/IDS,
+        systemów AAA (sic) czy filtrów treści. Warto dodać, aby przy wyborze
+        rozwiązań jednym z kluczowych składników było to aby jedne rozwiązania
+        mogły współpracować z pozostałymi elemtami systemu bezpieczeństwa, ale
+        także rozwiązanimi już obecnie działającymi w naszej sieci.
+      </p>
+      <p>
+        Jedną z tych podstawowych czynności, jakie możemy podjąć czyniąc naszą
+        infrastrukturę teleinformatyczną bardziej bezpieczną jest zapewnienie
+        kopii zapasowej istotnych dla organizacji danych. Podczas rozważań
+        na temat kopii zapasowej należy wziąć pod uwagę cztery poniższe
+        zagadnienia: 
+      </p>
+      <ul>
+        <li><strong>Częstotliwość</strong> - Kopie zapasowe należy wykonywać w
+              regularnych odstępach czasu
+              najlepiej codziennie. Częstotliwość kopii zapasowych powinna być
+              ujęta w polityce bezpieczeństwa.
+              Wykonywanie pełnych kopii może być czasochonne więc warto
+              wydzielić czas (powiedzmy raz w tygodniu) na wykonanie takiej
+              kopii, w pozostałe dni można robić kopie tylko tych plików,
+              które były ostatnio modyfikowane.</li>
+        <li><strong>Przechowywanie kopii</strong> - jeśli organizacja obejmuje
+          kilka budynków to warto trzymać te kopie poza budynkiem, w którym
+          te dane są przetwarzane. Możemy tutaj posłużyć się zasadą 3-2-1 - 
+          minimum 3 kopie, w 2 różnych miejscach, a 1 poza główną siedzibą.
+          Jeśli organizacja jest na tyle duża, to może wynająć przestrzeń
+          dyskową w lokalnym centrum danych.</li>
+        <li><strong>Bezpieczeństwo kopii</strong> - Każda kopia powinna być
+          chroniona hasłem. Tak samo jak procedura jej przywrócenia.</li>
+        <li><strong>Integralność kopii</strong> - Należy dbać o poprawność
+          i integralność kopii zapasowej. Raz na jakiś czas należy jedną
+          losową kopię przywrócić w środowisku testowym.</li>
+      </ul>
+      <p>
+        Jedną z najprostszych rzeczy jakie możemy wykonać na urządzeniach
+        użytkowników jest sprawdzenie poprawności konfiguracji automatycznych
+        aktulizacji. I jeśli brakuje poprawek w systemach to należy je
+        niezwłocznie zainstalować. To samo tyczy się programów antywirusowych,
+        program ten może aktualizować swoje bazy kilka razy w ciągu dnia.
+        Dystrybucje Linuksa posiadają takie rozwiązania jak
+        <em>unattend-upgrades</em>, które instalują automatycznie pakiety
+        z takich gałezi repozytoriów jak <em>security</em>.
+      </p>
+      <p>
+        Istotne podczas zabepieczenia sieci jest również kontrola użytkownika
+        który ma z niej korzystać i nie musi się to tyczyć wyłącznie komputerów
+        ale jeśli jest taka możliwość to i urządzeń sieciowych i taką usługą
+        może być <strong>serwer AAA</strong>. Najprostszą a zarazem jedną z 
+        lepszych jest
+        protokół LDAP, zarówno jak i w wolnej implementacji Samba AD czy
+        własnościowej MS Windows Active Directory. 
+      </p>
+      <p>
+        Urządzenie, które powinno znaleźć się w każdej sieci to 
+        <strong>zapora</strong>. Jej zadaniem jest monitorowanie i zarządzanie
+        ruchem na podstawie zdefiniowanych przez administratora reguł. Zapory
+        mogą tworzyć specjalny rodzaj sieci tzw. 
+        <strong>strefę zdemilitaryzowaną - DMZ</strong>. W tej sieci
+        umiesczane są serwery usług, które mają być osiągalne z poziomu sieci
+        Internet. DMZ-ty najczęsciej konfigurowane są w taki sposób, że
+        użytkownicy sieci lokalnych w organizacji mogą się łączyć bezproblemu
+        z tymi serwerami, jednak te same serwery nie są w stanie inicjować
+        połączeń z hostami w sieciach lokalnych. Kiedy jeden z tych serwerów
+        zostanie przejęty przez napastnika, zostanie on ograniczony tylko do
+        DMZ (oczywiście, nie należy takiego włamania lekceważyć) i nie będzie
+        w stanie narobić wiecej szkód w innych sieciach. Same zapory
+        najczęsciej są skonfigurowane tak aby blokować cały ruch pochodzący
+        z Internetu, chyba, że przekierowano porty. Wówczas ruch na tych
+        wybranych portach jest możliwy. Dostępnych jest kilka różnych metod
+        filtrowania ruchu przez zapory o to cztery z nich
+      </p>
+      <ul>
+        <li><strong>Filtrowanie pakietów</strong> - filtowanie pakietów na
+          podstawie adresów IP czy adresów MAC.</li>
+        <li><strong>Filtrowanie aplikacji</strong> - filtrowanie pakietów na
+          podstawie numerów protów.</li>
+        <li><strong>Filtrowanie treści</strong> - filtrowanie całych domen oraz
+          pojedynczych stron na podstawie ogólnodostępnych list w internetcie.
+        </li>
+        <li><strong>Inspekcja stanów pakietów (SPI)</strong> - metoda
+          filtrowania pakietów, która pozwala odfiltrować pakiety TCP z
+          ustawionymi odpowiednimi flagami, przez co możliwa jest tylko
+          przepuszczenie odpowiedzi z Internetu na połączenia, których źródłem
+          są hosty wewnętrzne. SPI ma możliwość wykrywania i blokowania
+          róznych ataków w tym ataków DoS.</li>
+      </ul> 
+      <h2 id="1.16.4.devicescurity">1.16.4. Bezpieczeństwo urządzeń</h2>
+      <p>
+        Poza serwera i urządzeniam użytkowników końcowych, do zabezpieczenia
+        pozostały nam jeszcze urządzenia sieciowe takie jak routery czy
+        switche. 
+      </p>
+      <p>
+        W przypadku routerów Cisco mamy dyspozycji narzędzie
+        <em>Cisco AutoSecure</em>, które pomoże nam przeprowadzić proces
+        zabezpieczania urządzenia. Mimo to czynności podejmowane w celu
+        zabezpieczenia urządzenia sieciowego nie za bardzo różnią się od
+        procesu zabepieczania np. serwera, zaraz po zainstalowaniu na nim
+        systemu operacyjnego.
+      </p>
+      <p>
+        Oczywiście na tym poziomie do uzyskania dostępu do urządzenia
+        sieciowego będziemy wykorzystywać hasła. Warto zatem mieć na uwadzę
+        kilka reguł dotyczących tworzenia bezpiecznych haseł:
+      </p>
+      <ul>
+        <li>Dobre hasło powinno mieć co najmniej 8 znaków, ale lepsze hasła
+            zawierają 10 i więcej.</li>
+        <li>Hasło powinno być dość złożone, tzn. składać losowych małych,
+            wielkich liter, cyfr, znaków specjalnych a jeszcze lepiej jakby
+            zawierało spację.</li>
+        <li>Najlepiej jakby hasło nie zawiera żadnych informacji, które można
+            znaleźć na nasz temat np. daty urodzenia czy imienia naszego
+            zwierzaka. Najlepiej omijać także powtórzenia lub często
+            stosowane słowa.</li>
+        <li>Jeśli korzystamy z całych słów, to warto je urozmaicić wprowadzając
+            błędy, podobnie brzmiące litery lub zamias konkretnych liter
+            przypominające je cyfry.</li>
+        <li>Hasła należy zmieniać co jakiś czas, np. co 6 miesięcy.</li>
+        <li>Nie należy nigdzie zapisywać haseł.</li>
+      </ul>
+      <p>
+        Jeśli chcemy stosować spację na urządzenia Cisco, to musimy podać ją
+        jako drugi lub kolejny znak. IOS ignoruje początkowe spacje.
+      </p>
+      <p>
+        Teraz znając zasady dotyczące haseł możemy wygenerować hasła i
+        następnie ustawić je na naszych urządzeniach do dając przy tym kilka
+        dodatkowych ustawień zapisanych poniżej (pierwsze trzy opcje,
+        ustawiamy w trybie konfiguracji globalnej):
+      </p>
+      <ul>
+        <li>Szyfrowanie haseł:
+          <code class="code-inline">service password-encryption</code>
+        </li>
+        <li>Minimalna długość hasła:
+          <code class="code-inline">security passwords min-length 10</code>
+        </li>
+        <li>Blokada na N sekund po X prób logowania w ciągu Y sekund:
+          <code class="code-inline">login block-for N attempts X within Y</code>
+        </li>
+        <li>Automatyczne wyjście z trybu privileged EXEC po określonym czasie:
+          (uwaga, tę opcję zmieniamy w konfiguracji linii)
+          <code class="code-inline">exec-timeout min. sek.</code>
+        </li>
+      </ul>
+      <p>
+        Teraz wiedząc jak bezpiczenie ustawić dostęp oparty o hasło do
+        urządzeń sieciowych Cisco. Możemy uruchomić bezpiecznych dostęp
+        przez SSH. Poniżej polecenie, które trzeba wykonać
+        (cztery pierwsze opcje są wykonywane w trybie konfiguracji globalnej):
+      </p>
+      <ul>
+        <li>Ustawienie unikalnej nazwy hosta:
+          <code class="code-inline">hostname r1</code>
+        </li>
+        <li>Ustawienie nazwy domenowej:
+          <code class="code-inline">ip domain name example.com</code>
+        </li>
+        <li>Wygenerowanie kluczy RSA dla SSH o długości X bitów:
+          <code class="code-inline">crypto key generate rsa general-keys modulus X</code>
+        </li>
+        <li>Utworzenie użytkownika w lokalnej bazie użytkowników urządzenia:
+          <code class="code-inline">username xf0r3m secret 5up3r74jn3Has|_0</code>
+        </li>
+        <li>Włączenie uwierzytelniania przy użyciu lokalnej bazy:
+          (uwaga, tę opcję wprowadzamy w trybie konfiguracji linii vty)
+          <code class="code-inline">login local</code>
+        </li>
+        <li>Włączenie SSH dla zdalnych połączeń:
+          (uwaga, tę opcję wprowadzamy w trybie konfiguracji linii vty)
+          <code class="code-inline">transport input ssh</code>
+        </li>
+      </ul>
+      <p>
+        Po zapewnieniu prawidłowego dostępu zdalnego możemy wykonać ostatnią
+        czynność jaką jest wyłączenie zbędnych usług. Tutaj istotna może być
+        wersja IOS, jaką posiadamy na swoich urządzeniach. W starszych
+        urządzeniach (z przed IOS-XE) możemy podejrzeć listę otwartych portów
+        za pomocą polecenia:<br />
+        <code class="code-inline">show control-plane host open-ports</code>.
+        Natomiast w nowszych wersjach (od IOS-XE) używa się nieco krótszego
+        polecenia:<br />
+        <code class="code-inline">show ip ports all</code>
+        Te polecenia wydajemy w trybie uprzywilejowanym EXEC bez konfiguracji.
+        Chcąc wyłączyć usługę powiedzmy http, musimy przejść do trybu
+        konfiguracji globalnej i następnie wydać polecenie:<br />
+        <code class="code-inline">no ip http server</code>
+      </p>
+      <h3 id="1.16.4.pka">Zadanie praktyczne - Packet Tracer</h3>
+      <p>
+        <a href="">Konfiguracja bezpiecznych haseł i SSH</a>
+      </p>
+      <h3 id="1.16.4.lab">Laboratorium</h3>
+      <p>
+        <a href="">Konfiguracja urządzeń sieciowych za pomocą SSH</a>
+      </p>
+      <h2 id="ch16summary">Podsumowanie</h2>
+      <p>
+        W tym module zapoznaliśmy się z podstawami sieci. Poznaliśmy zagrożenia
+        oraz genezę wielu podatności. Dowiedzieliśmy się jakie są podstawowe
+        ataki oraz jak niewiele potrzeba, aby utrudnić atakującym dostęp do
+        naszych urządzeń. Na koniec podnieślismy poziom bezpieczeństwa haseł
+        na naszych urządzeniach Cisco oraz w bezpieczny sposób uruchomiliśmy
+        usługę SSH. Poniżej znajdują się ćwiczenia praktyczne do wykonania w
+        programie Cisco Packet Tracer oraz bardziej zaawansowane zadanie w
+        postaci laboratorium. 
+      </p>
+      <h3 id="1.16.pka">Zadanie praktyczne - Packet Tracer</h3>
+      <p>
+        <a href="">Bezpieczeństwo urządzeń sieciowych</a>
+      </p>
+      <h3 id="1.16.lab">Laboratorium</h3>
+      <p>
+        <a href="">Bezpieczeństwo urządzeń sieciowych</a>
+      </p>
+    </div>
+       </body>
+</html>